Tổng quan các nhạc cụ của chúng tôi

Khi người Ý Bartolomeo Cristofori chế tạo cây piano đầu tiên tại Florence vào khoảng năm 1700, ông gọi nó là „gravicembalo col piano e forte“ – đàn harpsichord có nhẹ và mạnh. Đó chính là cuộc cách mạng: lần đầu tiên một nhạc cụ phím có thể thì thầm và gầm vang. Vậy nên „pianoforte“, gọi tắt là piano, đơn giản nghĩa là „nhẹ – to“. Và: trong một cây grand piano hiện đại, khoảng 230 sợi dây căng với tổng lực lên tới 20 tấn – nặng bằng ba con voi.

Nguồn: Metropolitan Museum of Art – Grand piano của Cristofori

Những cây violin nổi tiếng nhất thế giới được Antonio Stradivari chế tác cách đây hơn 300 năm tại Cremona – đến nay chúng vẫn được giao dịch với giá hàng chục triệu, và bí mật âm thanh của chúng chưa từng được giải mã hoàn toàn. Một giả thuyết cho rằng: gỗ đã lớn lên đặc biệt chậm và đặc trong một „thời kỳ băng hà nhỏ“. Và nhân tiện, trong cây vĩ có căng từ 150 đến 200 sợi lông từ đuôi ngựa.

Nguồn: Ellinger Geigenbau – Phiên đấu giá kỷ lục „Lady Blunt“ · Nghiên cứu „Stradivari, violins, tree rings, and the Maunder Minimum“ (Dendrochronologia)

Khi cậu bé Pablo Casals 13 tuổi đi cùng cha qua Barcelona năm 1890, cậu tìm thấy trong một tiệm bán nhạc một ấn bản cũ các tổ khúc cho cello độc tấu của Bach. Cậu luyện tập chúng suốt mười hai năm trước khi lần đầu tiên chơi trước công chúng – và biến những tác phẩm cho đến khi ấy hầu như không được để ý thành có lẽ là báu vật quý giá nhất mà một nghệ sĩ cello sở hữu.

Nguồn: The Strad – Pablo Casals and the Bach Cello Suites

Trống thì có từ rất xa xưa – nhưng bộ trống lại trẻ đến bất ngờ: nó ra đời cách đây khoảng 100 năm tại Mỹ, khi những nhạc công nhà hát nhanh trí kết hợp trống bass, snare và cymbal sao cho một tay trống duy nhất có thể đảm nhận công việc của nhiều người. Điều đó thành hiện thực nhờ một phát minh năm 1909: bàn đạp chân sản xuất hàng loạt đầu tiên cho trống bass, do William F. Ludwig cấp bằng sáng chế. Không có bàn đạp này, đơn giản là sẽ không có trống jazz, rock và pop như chúng ta biết ngày nay.

Nguồn: Smithsonian – Ludwig Bass Drum Pedal (1909)

Saxophone là một trong số ít nhạc cụ mang tên người phát minh ra nó: người Bỉ Adolphe Sax đã đăng ký bằng sáng chế cho nó tại Paris năm 1846. Theo truyền thuyết, thuở nhỏ ông sống sót sau hơn một chục tai nạn – từ ngã từ tầng ba đến vụ nổ thuốc súng. Và ông cũng kiên cường như thế trong vai trò nhà phát minh: bất chấp sự chế giễu và những vụ kiện của đối thủ, ông đã đưa kỳ quan âm thanh bằng đồng thau của mình đến với thế giới. May thay, nhạc jazz nói vậy.

Nguồn: The Brussels Times – Adolphe Sax

Wolfgang Amadeus Mozart đã thực sự phải lòng cây clarinet khi lần đầu nghe nó – âm thanh của nó khiến ông liên tưởng đến giọng người. Cho người bạn của mình, nghệ sĩ clarinet Anton Stadler, ông đã viết vào mùa thu năm 1791 – chỉ hai tháng trước khi qua đời – bản Concerto cho clarinet cung La trưởng: đến nay vẫn là tác phẩm nổi tiếng nhất cho nhạc cụ này và với nhiều người là một trong những bản đẹp nhất nói chung.

Nguồn: Villa Musica – Cẩm nang nhạc thính phòng về KV 622

Vua Friedrich Đại đế của nước Phổ là một nghệ sĩ sáo say mê: gần như tối nào ông cũng tổ chức một buổi hòa nhạc riêng tại Sanssouci và tự mình soạn 121 bản sonata cho sáo. Người ta kể rằng thầy dạy sáo Quantz của ông là người duy nhất trong triều được phép phê bình nhà vua. Nhân tiện, sáo ngang có được hình dáng ngày nay là nhờ một người thợ kim hoàn: Theobald Böhm đã phát triển hệ thống van bấm vào khoảng năm 1847, vẫn được sử dụng đến ngày nay.

Nguồn: friedrich-der-grosse.net – Âm nhạc · Deutsches Museum – Theobald Böhm

Sáo dọc từng là một nhạc cụ của hoàng gia: vua Anh Henry VIII – bản thân là một nhạc sĩ nhiệt thành – theo bản kiểm kê năm 1547 đã sở hữu tới 76 cây sáo dọc. Cả Bach, Händel và Vivaldi cũng viết những tác phẩm lớn cho nó. Vậy nên việc ngày nay nó chủ yếu được xem là nhạc cụ dành cho trẻ em là một sự hiểu lầm: ai chơi nó một cách nghiêm túc là đang cầm trong tay một nhạc cụ hòa nhạc đích thực.

Nguồn: Atlas Obscura – Henry VIII and the Recorder

Khi khúc dạ khúc nổi tiếng vang lên trong vở opera Don Giovanni của Mozart, một người trong dàn nhạc cầm lấy cây mandolin – ngay từ thế kỷ 18 nó đã được xem là nhạc cụ của những kẻ đang yêu, được chơi vào buổi tối dưới những ban công. Vivaldi viết cho nó những bản concerto điêu luyện, và ngay cả Beethoven cũng soạn vài khúc dịu dàng cho mandolin. Khó có nhạc cụ nào ngân lên lãng mạn hơn.

Nguồn: „Deh, vieni alla finestra“ – Khúc dạ khúc mandolin của Mozart

Ukulele có nguồn gốc từ Hawaii – ra đời vào những năm 1880, nhưng lại có gốc rễ Bồ Đào Nha: những người nhập cư từ đảo Madeira đã mang theo các nhạc cụ gảy dây nhỏ như machete (còn gọi là braguinha). Người Hawaii đã phát triển từ đó thành ukulele, nhanh chóng trở thành nhạc cụ dân tộc – ngay cả vua Kalākaua cũng là một người hâm mộ lớn và bảo trợ nó tại triều đình. Trong tiếng Hawaii, cái tên đại ý nghĩa là „con bọ chét nhảy“ (uku = bọ chét, lele = nhảy) – có lẽ vì những chuyển động ngón tay nhanh nhẹn khi chơi.

Nguồn: Ukulele Magazine – The Birth of the Ukulele · Guitar-Player – Lịch sử của ukulele

Có lẽ nghệ sĩ guitar jazz vĩ đại nhất châu Âu đã chơi đàn với hai ngón tay bị liệt: Django Reinhardt bị thương nặng ở bàn tay trái trong một vụ hỏa hoạn năm 1928 – ngón áp út và ngón út bị cứng. Thay vì bỏ cuộc, ông đã sáng tạo một kỹ thuật chơi hoàn toàn mới và trở thành huyền thoại của „Gypsy Jazz“. Bài học cho tất cả người tập: âm nhạc lớn lao không sinh ra từ những điều kiện hoàn hảo, mà từ những ý tưởng.

Nguồn: Premier Guitar – Django Reinhardt and Gypsy Jazz

Cajón có được sự tồn tại của mình nhờ một lệnh cấm: những người châu Phi bị nô lệ ở Peru thời thuộc địa bị cấm đánh trống – nên họ chơi trên những thùng hàng và thùng đựng trái cây mà không ai có thể tịch thu. Nhiều thế kỷ sau, năm 1977, nghệ sĩ guitar flamenco Paco de Lucía nghe thấy nhạc cụ này tại một buổi tiệc ở Lima – do bậc thầy người Peru Caitro Soto chơi – và ngay tối hôm đó đã dứt khoát mua lại cây cajón của ông. Thế là chiếc hộp đến với Tây Ban Nha, vào flamenco và từ đó lan ra nhạc pop khắp thế giới.

Nguồn: Thomann – Lịch sử của cajón · El Comercio (Peru) – Paco de Lucía đã mang cajón đến Tây Ban Nha như thế nào

Giọng hát là nhạc cụ duy nhất ta luôn mang theo bên mình – và không nhạc cụ nào ngân lên riêng tư hơn. Và đúng vậy, tin đồn là thật: một ca sĩ được luyện tập thực sự có thể hát vỡ một chiếc ly rượu vang. Năm 2005, ca sĩ rock Jaime Vendera đã làm được điều đó ngay trước ống kính – với khoảng 105 decibel sức mạnh giọng hát thuần túy, hoàn toàn không cần khuếch đại. Đừng lo: trong lớp học, chúng ta bắt đầu với những nốt nhẹ nhàng.

Nguồn: Scientific American – Can a Singer Shatter Glass?